کاربرد لنز واید در عکاسی

به بیان ساده لنزهای واید لنزهایی هستند که زاویه دید وسیع‌تری نسبت به لنزهای معمولی دارند. این لنزها انواع مختلفی دارند و در فاصله کانونی‌های کوتاه و البته مختلف تولید می‌شوند. بنابراین میدان دیدی کمی وسیع‌تر از حالت نرمال تا زوایای بسیارعریض و انتزاعی را شامل می‌شوند. لنز واید در عکاسی کاربردهای گوناگونی دارد. به طور کلی می‌توان گفت این لنزها برای عکاسی از مناظر وسیع، فضاهای داخلی تنگ و کوچک و سوژه‌هایی که در میدان دید یک لنز معمولی قرار نمی‌گیرند مناسب هستند. به طور مثال برای عکاسی چشم انداز، منظره، معماری و عکاسی شهری پرکاربرد هستند. لنزهای بسیار عریض (اولترا واید) نیز معمولاً برای ایجاد جلوه هنری و پویایی در عکس (به طور مثال در عکاسی ورزشی) استفاده می‌شوند.

عمق میدان

لنزهای واید عمق میدان وسیعی در عکس ایجاد می‌کنند. بنابراین در عکاسی ار مناظر وسیع که تمایل دارید تمام تصویر در پیش زمینه و پس زمینه واضح باشد مناسب هستند.

فاصله کانونی

هر لنزی با فاصله کانونی کمتر از 35 میلی‌متر، لنز واید نام دارد. به لنزهایی که فاصله کانونی آنها کمتر از 24 میلی‌متر است فوق واید یا اولترا واید می‌گوییم. نمونه‌ای از این لنزها لنز Fisheye است.

فاصله کانونی‌های رایج در لنزهای واید 35، 28، 24، 21، 17 و 14 میلی‌متر هستند. البته لنزهایی با فاصله کانونی 6 میلی‌متر و حتی کمتر نیز ساخته شده است. لنزهای واید هم به صورت پرایم و هم زوم به بازار عرضه شده‌اند. لنزهای زوم انعطاف پذیری بیشتری در هنگام عکاسی دارند ولی لنزهای پرایم به خصوص در فاصله کانونی 24 میلی‌متر به پایین کیفیت و وضوح تصویر بسیار بالاتری دارند.

فاکتور کراپ

فواصل کانونی که به آنها اشاره کردیم در دوربین‌های فول فریم با سنسور یا فیلم 35 میلی‌متری دقیقا برابر با عدد ذکر شده است. در دوربین‌هایی که سنسور کوچک‌تری دارند این فاصله کانونی متفاوت خواهد بود و زاویه دید آنقدر گسترده نخواهد بود. برای یافتن فاصله کانونی معادل در دوربین خود باید فاصله کانونی لنز را در ضریب برش دوربین ضرب کنید.

اندازه سوژه

هنگام استفاده از یک لنز واید در عکاسی، معمولا باید نزدیک به سوژه قرار بگیرید. این امر باعث می‌شود اشیاء نزدیک به لنز بزرگ‌تر و سوژه‌های دورتر کوچک‌تر از حد معمول دیده شوند. همچنین فاصله بین سوژه‌ها اغراق‌آمیز می‌شود. از این خاصیت می‌توانید برای تاکید روی سوژه‌های پیش زمینه، جداسازی آنها از پس زمینه و پر کردن کادر برای تاثیر بیشتر استفاده کنید.

اعوجاج

به دلیل تفاوت اغراق آمیزی که لنزهای واید در عکاسی، در اندازه اجسام دور و نزدیک به وجود می‌آورند اعوجاج در عکس‌ها اجتناب ناپذیر می‌شود. اعوجاج و کشیدگی، گاه حسی پویا و انتزاعی به عکس‌ها می‌دهد ولی گاهی نیز چندان جذاب نیست وبیشتر به نظر می‌آید تصویر مخدوش شده است.

در برخی از لنزهای واید ساختار لنز به گونه ای است که خطوط مستقیم به جای آنکه خمیده و مخدوش شوند تا حد زیادی صاف نگه داشته شوند و از اعواج در آنها کاسته شود. البته در این لنزها سوژه‌های نزدیک به لبه تصویر کشیده و غیرطبیعی هستند. لنزهای اولترا واید مانند لنزهای Fisheye به شدت باعث خمیدگی خطوط صاف می‌شوند.

به طور کلی بر اساس اعوجاج سه نوع لنز واید وجود دارد:

لنز واید چشم ماهی (Curvilinear)

لنز اولترا واید چشم ماهی یا همان Fisheye فاصله کانونی کمتر از 18 میلی‌متر دارد و زاویه دید آن نزدیک به 180 درجه است. به همین علت عکسی که با این لنز ثبت می‌شود نزدیک به نیم دایره می‌باشد.  خطوط در عکسهای گرفته شده با این لنزها اصلا صاف نیستند و انحنا دارند.اعوجاج به وجود آمده در این عکس‌ها اعوجاج بشکه‌ای نام دارد. از لنزهای فوق واید چشم ماهی در عکاسی ورزشی استفاده می‌شود. به طور مثال لنزهای دوربین‌های گوپرو از این نوع هستند.

لنز واید مستطیلی (Rectilinear)

لنزهای مستطیلی میدان دید 180 درجه‌ای ندارند و اعوجاج بشکه‌ای در آنها کم است. از لنزهای واید مستطیلی در عکاسی معماری استفاده می‌شود. در عکس‌های حاصل از این لنز خطوط به سمت بیرون دچار اعوجاج و کشیدگی می‌شوند. این مشکل به راحتی در هنگام ادیت برطرف می‌شود.

لنز واید Tilt-Shift

در این لنزها امکان حرکت افقی و عمودی لنز وجود دارد. به این ترتیب می‌توانید پرسپکتیو را در هنگام عکاسی کنترل کنید. بنابراین برای عکاسی معماری بسیار مناسب هستند.

کیفیت تصویر در لنزهای واید

در هنگام استفاده از لنز واید در عکاسی کیفیت تصویر به عوامل مختلفی بستگی دارد و تحت تاثیر آنها قرار دارد.

دیافراگم

معمولا عکس‌هایی که با لنز واید گرفته می‌شوند وضوح بالایی دارند. علت آن زاویه دید وسیع و عمق میدان زیاد است. اما عکاسی با لنز واید در دیافراگم‌های خیلی باز مانند سایر لنزها، وضوح تصویر را تا حدی کاهش می‌دهد. در عکاسی با دیافراگم‌های خیلی بسته نیز  پراش نور اتفاق می‌افتد و لبه‌های تصویر مبهم دیده می‌شوند. توصیه ما این است که برای حداکثر وضوح در تصویر از دیافراگم در وسط محدوده لنز استفاده کنید و چنانچه مجبور شدید از سرعت شاتر پایین استفاده کنید،  دوربین را روی سه پایه قرار دهید و مانع از لرزش و ایجاد تاری در عکس شوید.

تنوع نوری

هنگام عکاسی، سطوح مختلف ممکن است شرایط نوری متفاوتی داشته باشند. مثلا آسمان بسیار روشن و زمین نسبتا تاریک باشد. این موضوع در لنزهای واید بسیار آشکار است و عکس شما در برخی نواحی کم نور و در برخی نواحی پر نور دیده می‌شود. علت این امر هم واضح است؛ لنز واید زاویه دید وسیعی دارد. برای دوری از این مشکل هنگام کادربندی باید آگاه باشید و نورسنجی را روی سوژه‌های مهم انجام دهید و به ناچار در بخش‌هایی که اهمیت کمتری دارند جزئیات را قربانی کنید. البته استفاده از فیلتر ND نیز به حل این مشکل کمک می‌کند.

لنز فلر (Lens Flare)

به دلیل زاویه دید وسیع لنز واید، در عکاسی منظره خورشید یا منابع نوری گسترده دیگر در تصویر قرار می‌گیرند و در نتیجه به علت تابش اشعه‌های نوری به لنز پدیده لنز فلر رخ می‌دهد و عکس‌ها تار می‌شوند. سازندگان، لنزهای واید را به گونه‌ای می‌سازند که این مشکل را به حداقل برسانند ولی در نهایت این مشکل همچنان آزار دهنده است. بهترین راه کار دوری از نور خورشید در هنگام کادر بندی است.

وینیت (Vignetting)

وینیت تیره شدن عکس به سمت لبه‌ها و گوشه هاست. این مشکل در لنزهای واید در هنگام عکاسی پیش می‌آید، به خصوص در لنزهایی که ارزان‌تر هستند. هیچ راه موثری برای جلوگیری از آن وجود ندارد. تنها کاری که می‌توانید انجام دهید این است که هنگام خرید لنز آن را تست کنید و مطمئن شوید که تاثیر این مشکل چندان زیاد نباشد. البته در نرم‌افزارهای ادیت عکس هم تا حدی این مشکل را می‌توانید برطرف کنید.

کاربرد لنز واید در عکاسی

در ادامه با نمایش تعدادی عکس می‌بینید که از لنز واید در چه ژانرهایی در عکاسی می‌توانید استفاده کنید.

عکاسی معماری

برای عکاسی معماری لنزهای واید، اولترا واید و  Tilt-Shiftکاربرد دارند. طبق آنچه قبلا بیان کردیم، لنزهای Tilt-Shift به دلیل اعوجاج کم و میدان دید وسیع برای این ژانر عکاسی کاربرد بیشتری دارند.

عکاسی منظره

کسانی که به عکاسی منظره علاقه دارند باید به فکر داشتن یک لنز واید در میان لنزهای خود باشند. لنزی که کیفیت و وضوح تصویر خوبی داشته باشد و زاویه دید آن گسترده باشد. البته در هنگام عکاسی سه پایه عکاسی نیز نباید فراموش شود.

عکاسی از رویدادها و مراسم

هنگام ثبت عکس‌های دسته جمعی و عکاسی از رویدادهایی مانند جشن عروسی، کنسرت و … داشتن یک لنز واید سریع ضروری است.

عکاسی خیابانی

لنزهای واید با فاصله کانونی 35 تا 24 میلی‌متر برای عکاسی خیابانی قابل استفاده هستند. با استفاده از لنزهای واید در عکاسی خیابانی باید به سوژه نزدیک شوید و به این ترتیب عکس‌ها تاثیرگذارتر شده و جلوه هنری پیدا می‌کنند.

عکاسی ورزشی

عکاسان برای عکاسی از ورزش‌هایی مانند فوتبال، بسکتبال و ورزش‌های گروهی و میدانی به لنز واید نیاز دارند. در این صورت به خوبی می‌توانند عکس‌های خبری و مستند ازاین رویدادهای ورزشی ثبت کنند.

عکاسی از آسمان پرستاره

در هنگام عکاسی از آسمان شب به کمک یک لنز واید سریع، عکس‌هایی بسیار زیبا می‌توانید از آسمان پر ستاره ثبت کنید. در این عکسها حتی اعوجاج نیز به عمق بخشیدن به عکس و زیبایی آن کمک می‌کند.

عکاسی پرتره محیطی

عکاسان هنری که به گرفتن پرتره‌های هنری علاقه دارند می‌دانند که گرفتن عکس پرتره با یک لنز واید چقدر می‌تواند خلاقانه و هنری باشد. البته این در صورتی است که با عکاسی با این لنزها آشنا باشید و به مشکلاتی که این لنزها ایجاد می‌کنند آگاه باشید. بنابراین می‌توانید اعواج را در این عکس‌ها کنترل کرده وعکسی زیبا خلق کنید.

در پایان

در این مقاله با بیانی ساده به کابردهای لنز واید در عکاسی پرداختیم. همچنین درباره مشکلات کار با این لنزها صحبت کردیم. توصیه پایانی ما به شما عزیزان این است که قبل از خرید تجهیزات گرانی مانند لنز ابتدا نیاز خود را در نظر بگیرید. سپس به مطالعه درباره لنزهای مناسب برای خود بپردازید. تحقیق و مطالعه به شما کمک می‌کند هزینه خود را به درستی صرف کنید و در نهایت از انتخاب و خرید خود راضی باشید.